Karagöz
Sanatkârları Derneği
Karagözcüler kendi aralarında örgütlenip dernek kurmaya, seslerini duyurmaya
çalışmışlardır. Bunlardan biri 1957’de kurulan, artık günümüzde faaliyeti
kalmayan Karagöz Sanatkârları Derneği’dir. Yakın tarihimizin en bilinen
Karagöz ustalarının kurduğu bu dernekle ilgili dönemin Türk Folklor Araştırmaları
Dergisi’nde çıkan yazı şöyledir:
Karagöz Sanatkârları Derneği
11 Kasım 1957 tarihinde İstanbul’da yeni bir “İstanbul Umum Karagöz,
Kukla ve Hokkabaz Sanatkârları Derneği” kurulmuştur. Bu dernek bugüne
kadar meslekten olan 76 sanatkârı üyeliğe kabul etmiştir. Tamamen meslekî
bir teşekkül olmakla beraber Karagöz ve Kukla ile Hokkabazlığı yeniden
ihya etmek gayesini gütmektedir. Derneğin kurucuları içinde Hayalî Küçük
Ali’den sonra memleketimizin en başarılı Karagözcülerinden olan Camcı
İrfan Açıkgöz bulunmaktadır. Derneğin merkezi İstanbul Cağaloğlu Şeref
Efendi sokak, Esnaf Han, üst kattadır. Ramazan ayı ile sünnet mevsiminde
devamlı olarak iş bulmaktadırlar. Bilhassa Bahar ve Çiçek Bayramı’nda
Karagöz oynatılması halkın büyük ilgisini çekmektedir. Dernek bu ilgi
üstüne kurulmuştur. Dernek Başkanı İrfan Açıkgöz ile İkinci Başkan Mazhar
Gençkurt İstanbul Radyosunun da Ankara Radyosu gibi radyo programlarına
Karagöz oyunlarını almasını dilemektedir.
Dernek
Başkanı Camcı İrfan Açıkgöz, 1934’de Kaptanzâde Ali Rıza, Avukat Rami
Başaran, Cevdet Fahri, Ali Şevket, Besim Şerif, Sami ve Hazım (Körmükçü)’ın
kurmuş oldukları “Karagözü Sevenler ve Karagöz Sanatkârlarını Himaye
Cemiyeti”nin Fatih Şubesini kurduğunu, bu şubeye ait mühürün yeni
kurulan Dernek’te ve kendilerinde olduğunu ifade ile Cemiyet Merkezinin
o zaman Dördüncü Vakıf Han, Asma kat No 33’te olduğunu ilâve etti. Kaptanzâde
Ali Rıza beyin 1937’de, Rami Başaran’ın da daha sonra ölmesiyle Cemiyet’in
münfesih bir hale geldiğini söyledi.
Son 10 yıl içinde tanınmış Karagözcülerden Mehmet
Sefer, Hayalî Memduh, Safa Yordan, Şefik Sâfi ve Bahattin Koron’u da toğrağa
vermiş bulunuyoruz. Halen tanınmış Karagöz sanatkârı olarak Hayalî Küçük
Ali, Camcı İrfan Açıkgöz, Mazhar (Baba) Gençkurt, Nevzat Açıkgöz, Nedim
Sargür, Hüsamettin Tekmen, Celal Gürkaş, Musa İşiaktır, Şinasi Okur, Öğretmen
Şefik, Mustafa Hürcan, Rahmi Kebeci, Aram Çerçi ve Zenne Sait başta gelmekte,
Derneğin diğer üyelerini kuklacılarla hokkabazlar teşkil etmektedir.
Karagözcüler Derneği Kurucuları
Karagözcü, Kuklacı ve Hokkabazlar Derneği kurucuları:
Beşiktaşlı Kuklacı ve Hokkabaz Ali Küçük, Dernek Başkanı Camcı İrfan Açıkgöz,
Hokkabaz ve Karagöz yardağı Şükrü Yesukay, Kuklacı ve Hokkabaz Süleyman
Gökgezer, Dernek İkinci Başkanı Karagözcü Mazhar (Baba) Gençkurt.
Buradan
da anlaşılacağı üzere 1934’de “Karagözü Sevenler ve Karagöz
Sanatkârlarını Himaye Cemiyeti” adı ile bir derneğin varolduğunu
ve onun Fatih Şubesi’nin kurulduğunu öğreniyoruz. Araştırmacı yazar Kaptanzâde
Ali Rıza beyin 1937’de, Rami Başaran’ın da daha sonra ölmesiyle bu Cemiyet
ortadan kalkmıştır.
Hemen hemen aynı üyelerle 1957’de kurulan “İstanbul
Umum Karagöz, Kukla ve Hokkabaz Sanatkârları Derneği” bu
boşluğu bir müddet doldursa da uzun ömürlü olamaz. Meslek içi çekişmeler
sonucu bu dernek, 1970’de yerini “Türkiye Karagözü Yaşatma
ve Tanıtma Derneği”ne bırakmıştır.
UNİMA Türkiye
Milli Merkezi
Günümüzde UNIMA
(Union Internetionale de la Marionnette)
üyesi olan pek çok sanatkâr bu derneğe de üye idi. UNIMA bu derneğin yerini
alarak 1990 yılında kurulmuştur.
UNIMA’ya üye olan Türkiye 1990 yılında Kültür
Bakanlığı’nın katkıları ile UNIMA Türkiye Milli Merkezi’ni
Ankara’da kurmuştur. İlk başkanı Prof. Dr. Metin And’dır.
UNIMA Milli Merkezi festivaller, sempozyumlar
ve seminerler düzenlemektedir.
|
